Tlenoterapia hiperbaryczna a choroba nowotworowa!

Stosowanie zabiegów tlenoterapii hiperbarycznej u osób z chorobą nowotworową

Choroba nowotworowa jest plagą wśród chorób ostatnich dekad. Mimo rozwoju medycyny w dalszym ciągu w wielu przypadkach jest chorobą śmiertelną. Wiele zależy od rodzaju nowotworu, jego lokalizacji i czasu w jakim choroba zostanie zdiagnozowana. Późna diagnostyka znacznie skraca szanse na przeżycie. Mimo wysokiej śmiertelności, z roku na rok przeżywalność chorych jest coraz większa. Wiele przypadków z którymi medycyna jeszcze 20 lat temu nie potrafiła sobie poradzić, teraz jest w pełni uleczalna.

Skąd biorą się nowotwory

Komórki nowotworowe były wcześniej normalnymi zdrowymi komórkami, jednak z czasem doszło do zaburzenia ich pracy i stały się złośliwe dla naszego organizmu. Zaburzenie pracy komórek może wynikać z ich niedotlenienia, mutacji, złego odżywienia komórkowego lub czynników zewnętrznych jak dym papierosowy, promieniowanie lub inne. Bardzo ważne jest prawidłowe odżywienie naszych komórek. Każda komórka musi w swoim składzie zawierać niezbędne minerały i witaminy, które pozwalają na odpowiednią pracę każdej komórki. Dodatkowo odpowiednie ukrwienie i natlenienie pozwalają im prawidłowo pracować. Niedotlenienie jest krytyczną cechą guzów litych i obejmuje ich wydłużony czas życia, angiogenezę, metabolizm glikolityczny (beztlenowy) i przerzuty [1]. W przypadku większości komórek nowotworowych obserwuje się zaburzenie pracy przemian tlenowych które zachodzą wewnątrz mitochondrium komórek.

Proces leczenia w wielu przypadkach polega na odcięciu komórek nowotworowych od tlenu i substancji odżywczych, w tym celu stosuje się m.in. chemioterapię, która ma za zadanie uszkodzić zarówno komórki nowotworowe jak i naczynia krwionośne dostarczające substancje odżywcze. Zabiegi tlenoterapii hiperbarycznej powodują tworzenie się nowych naczyń włosowatych, a tym samym lepsze ukrwienie i odżywienie komórek naszego ciała. Niegdyś zakładano, że może to również dotyczyć komórek nowotworowych, jednak dotychczasowe badania nie potwierdziły występowania tego procesu, a wręcz lepsze różnicowanie przez nasze ciało komórek zdrowych od chorych. W związku z tym, zabiegi w komorze hiperbarycznej nie przyspieszają rozwoju choroby nowotworowej.

Co pokazują wyniki prowadzonych badań

Tlenoterapia hiperbaryczna jest stosowana od dawna w celu poprawy zaburzeń związanych z niedotlenieniem i niedokrwieniem. Zabiegi w komorze hiperbarycznej zwiększają dostępność tlenu w sposób jakiego nie jesteśmy w stanie uzyskać w innych warunkach. Dzieje się tak, ponieważ w warunkach wysokiego ciśnienia tlen rozpuszcza się w osoczu, a tak transportowany jest łatwo dostępny dla tkanek. Dobre dotlenienie komórek pozwala im sprawnie pracować, naprawiać się a nasze ciało zaczyna działać lepiej. Dodatkowo tworzą się nowe naczynia krwionośne w obrębie tkanek, co sprzyja ich lepszemu dotlenieniu już po zakończonych zabiegach.

Na podstawie dużych badań przeglądowych stwierdzono, że zabiegi w komorze hiperbarycznej są zdrowe i bezpieczne dla pacjentów z nowotworami [2, 3]. Według dostępnych wyników badań stwierdzono, że zabiegi w komorze hiperbarycznej wpierają proces apoptozy i zwiększenie procesu uśmiercania komórek nowotworowych.

Obecnie proces angiogenezy, czyli tworzenia się nowych naczyń krwionośny uważa się za jeden z głównych czynników wpływających na wzrost guza i jego przerzuty. Ten proces jest stymulowany po zabiegach w komorze hiperbarycznej, ale jak się okazuje przebiega on odmiennie w zdrowych tkankach, a inaczej w nowotworowych. Na podstawie badań, nie stwierdzono zwiększonej agniogenezy komórek nowotworowych po zabiegach w komorze hiperbarycznej [4-9]. Nie stwierdzono również zwiększenia ilości przerzutów po zabiegach tlenoterapii hiperbarycznej, a wręcz zmniejszenie agresywności guza [10]. Prowadzone badania wykazały, że zabiegi tlenoterapii hiperbarycznej wspierają działanie chemioterapii, a dokładniej chemia działa skuteczniej na komórki nowotworowe [5]. Również skuteczność radioterapii w wielu przypadkach była większa [11]. Natomiast dużo zależy od rodzaju komórek nowotworowych.

Przy jakich nowotworach tlenoterapia hiperbaryczna jest skuteczna?

Rak piersi jest najczęściej występującym guzem u kobiet (22,8%). Stwierdzono, że tlenoterapia hiperbaryczna jest skuteczna w przypadku guzów piersi, wpływa na zmniejszenie się ich agresywności, ryzyka przerzutów i spowalnia wzrost guza [10,12,13].

W przypadku guzów głowy, karku, gardła, nosa czy ust, nie stwierdzono jednoznacznie pozytywnego wpływu zabiegów tlenoterapii hiperbarycznej. Zauważono zmniejszenie niedotlenienia guza, jednak bez istotnych zmian wielkości guza [4].

W przypadku raka jelita grubego nie stwierdzono istotnych zmian, ani w zakresie stymulacji, czy też hamowania rozwoju guza [14-15], chociaż w starszych pracach wykazano pozytywne działanie terapii hiperbarycznej z radioterapią [16]. W dotychczas prowadzonych badaniach wykazano skuteczność zabiegów, jednak nigdy nie było one bezpośrednim sposobem leczenia, a jedynie elementem wspierającym proces leczenia.

Złośliwe formy glejaka mózgu są praktycznie nie uleczalne. W badaniach z 2007 roku [17], badacze odkryli, że zwiększony poziom pO2, znacznie zmniejsza wzrost guza. Również stwierdzono potencjalne korzyści wynikające z połączenia terapii hiperbarycznej z radioterapią [18, 19].

W przypadku białaczki, wskazuje się, że tlenoterapia hiperbaryczna może być obiecującą metodą wspomagającą leczenie, brak jest jednak badań na jej skuteczność u pacjentów, a większość dotychczasowych badań dotyczyła wyizolowanych komórek [20].

Do tej pory nie udało się jednoznacznie stwierdzić skuteczności tej metody w leczeniu raka prostaty. W badaniu, w którym wykorzystywano jedynie tlenoterapię hiperbaryczną nie stwierdzono zmian w zakresie budowy komórek nowotworowych [6]. Jednak w innym wcześniejszym opracowaniu w połączeniu z konwencjonalnym leczeniem stwierdzono pozytywny wpływ tlenoterapii hiperbarycznej.

Daruwalla i wsp. [3] nie stwierdzili żadnego wpływu tlenoterapii hiperbarycznej na przebieg raka szyjki macicy i pęcherza moczowego.

Obecnie jednoznacznie uważa się, że tlenoterapia hiperbaryczna nie wpływa na rozrost komórek rakowych, ani powstawanie przerzutów [21]. Jednocześnie stwierdzono, że ta metoda może wpływać pozytywnie na spowolnienie i złagodzenie przebiegu w niektórych typach nowotworów jak np. rak piersi. Stwierdzono duże rozbieżności w zakresie wpływu tlenoterapii hiperbarycznej w zależności od rodzaju guza.

  1. Michieli P (2009) Hypoxia, angiogenesis and cancer therapy: to breathe or not to breathe? Cell Cycle 8:3291–3296
  2. Feldmeier J, Carl U, Hartmann K, Sminia P (2003) Hyperbaric oxygen: does it promote growth or recurrence of malignancy? Undersea Hyperb Med 30:1–18
  3. Daruwalla J, Christophi C (2006) Hyperbaric oxygen therapy for malignancy: a review. World J Surg 30:2112–2131
  4. Shi Y, Lee CS, Wu J, Koch CJ, Thom SR, Maity A, Bernhard EJ (2005) Effects of hyperbaric oxygen exposure on experimental head and neck tumor growth, oxygenation, and vasculature. Head Neck 27:362–369
  5. Heys SD, Smith IC, Ross JA, Gilbert FJ, Brooks J, Semple S, Miller ID, Hutcheon A, Sarkar T, Eremin O (2006) A pilot study with long term follow up of hyperbaric oxygen pretreatment in patients with locally advanced breast cancer undergoing neo-adjuvant chemotherapy. Undersea Hyperb Med 33:33–43
  6. Chong KT, Hampson NB, Bostwick DG, Vessella RL, Corman JM (2004) Hyperbaric oxygen does not accelerate latent in vivo prostate cancer: implications for the treatment of radiation-induced haemorrhagic cystitis. BJU Int 94:1275–1278
  7. Schonmeyr BH, Wong AK, Reid VJ, Gewalli F, Mehrara BJ (2008) The effect of hyperbaric oxygen treatment on squamous cell cancer growth and tumor hypoxia. Ann Plast Surg 60:81–88
  8. Thom, SR (2011) Hyperbaric oxygen: its mechanisms and efficacy. Plas Recon Surg 127 Suppl 1:131S–141S
  9. Tang H, Zhang ZY, Ge JP, Zhou WQ, Gao JP (2009) Effects of hyperbaric oxygen on tumor growth in the mouse model of LNCaP prostate cancer cell line. Zhonghua Nan Ke Xue 15:713–716
  10. Moen I, Oyan AM, Kalland KH, Tronstad KJ, Akslen LA, Chekenya M, Sakariassen PO, Reed RK, Stuhr LE (2009) Hyperoxic treatment induces mesenchymal-to-epithelial transition in a rat adenocarcinoma model. PLoS One 4:e6381
  11. Overgaard J (2011) Hypoxic modification of radiotherapy in squamous cell carcinoma of the head and neck—a systematic review and meta-analysis. Radiother Oncol 100:22–32
  12. Granowitz EV, Tonomura N, Benson RM, Katz DM, Band V, Makari-Judson GP, Osborne BA (2005) Hyperbaric oxygen inhibits benign and malignant human mammary epithelial cell proliferation. Anticancer Res 25:3833–3842
  13. Haroon AT, Patel M, Al-Mehdi AB (2007) Lung metastatic load limitation with hyperbaric oxygen. Undersea Hyperb Med 34:83–90
  14. Daruwalla J, Christophi C (2006) The effect of hyperbaric oxygen therapy on tumour growth in a mouse model of colorectal cancer liver metastases. Eur J Cancer 42:3304–3311
  15. Daruwalla J, Greish K, Nikfarjam M, Millar I, Malcontenti-Wilson C, Iyer AK, Christophi C (2007) Evaluation of the effect of SMA-pirarubicin micelles on colorectal cancer liver metastases and of hyperbaric oxygen in CBA mice. J Drug Target 15:487–495
  16. Dische S, Senanayake F (1972) Radiotherapy using hyperbaric oxygen in the palliation of carcinoma of colon and rectum. Clin Radiol 23:512–518
  17. Stuhr LE, Raa A, Oyan AM, Kalland KH, Sakariassen PO, Petersen K, Bjerkvig R, Reed RK (2007) Hyperoxia retards growth and induces apoptosis, changes in vascular density and gene expression in transplanted gliomas in nude rats. J Neurooncol 85:191–202
  18. Kohshi K, Yamamoto H, Nakahara A, Katoh T, Takagi M (2007) Fractionated stereotactic radiotherapy using gamma unit after hyperbaric oxygenation on recurrent high-grade gliomas. J Neurooncol 82:297–303
  19. Ogawa K, Yoshii Y, Inoue O, Toita T, Saito A, Kakinohana Y, Adachi G, Iraha S, Tamaki W, Sugimoto K, Hyodo A, Murayama S (2006) Phase II trial of radiotherapy after hyperbaric oxygenation with chemotherapy for high-grade gliomas. Brit J of Cancer 95:862–868
  20. Tonomura N, Granowitz EV (2007) Hyperbaric oxygen: a potential new therapy for leukemia? Leuk Res 31:745–746
  21. Moen, I., Stuhr, L.E.B. Hyperbaric oxygen therapy and cancer—a review. Targ Oncol 7, 233–242 (2012). https://doi.org/10.1007/s11523-012-0233-x